Monday, September 1, 2014

बिम्ब नेपाली साप्ताहिक, मिति २०७१ साल भाद्र १७ गते मंगलवार

dfgjn] dfgjnfO{ zf]if0f ug]{, cGofo cTofrf/ ug]{ sfo{ lgGbgLo sfo{ xf] . gful/s clwsf/k|lt ;hu / ;r]t agf}+, agfcf}+ / ;a}df ;dfg Jojxf/ u/f}+ .
g]kfn ;/sf/
;"rgf tyf ;~rf/ dGqfno
;"rgf ljefu
d'Vo ;dfrf/
lasf;df !(, ;fdflhs ;'/Iffdf !) s/f]8
cfly{s jif{ @)&)÷)&! df 8f]6L lhNnfsf] lasf;df !( s/f]8 b'O{ nfv %% xhf/ vr{ ePklg ;/sf/n] k|bfg ub}{ cfPsf] ;fdflhs ;'/Iff eQfdf !) s/f]8 &% nfv *( xhf/ rf/ ;o ?k}ofF vr{ ePsf] 5 . ;f] lzif{sdf cfly{s jif{ @)^(÷)&) df !) s/f]8 &@ nfv @& xhf/ ?k}ofF vr{ ePsf] lyof] .
lhNnf lasf; ;ldlt 8f]6Ln] lbPsf] hfgsf/L cg';f/ ;fdflhs ;'/Iff eQfsf nflu lgsf;f ePsf] s'n !) s/f]8 *# nfv &$ xhf/ b'O{ ;o ?k}ofFdWo] & nfv *$ xhf/ cf7 ;o ?k}ofF ufla; / gu/kflnsfjf6 lkmtf{ eO{ lk|mh ePsf] 5 . %) ufla; / Ps gu/kflnsf /x]sf] o; lhNnfdf ;fdflhs ;'/Iff eQf kfpg]x?df &) jif{ pd]/ k'u]sf h]i7 gful/sx? Ps xhf/ kfFr ;o @* dlxnf / Ps xhf/ kfFr ;o @) k'?if u/L tLg xhf/ $* hgf /x]sf 5g . o:t} ^) jif{ pd]/ k'u]sf blnt h]i7 gful/sx?df Ps xhf/ rf/ ;o rf/ k'?if / Ps xhf/ rf/ ;o ($ dlxnf u/L hDdf b'O{ xhf/ cf7 ;o (* /x]sf 5g .
lhNnfdf k'0f{ czQm ckfË @* dlxnf / $% k'?if u/L &# hgf / cf+lzs czQm ckfË dlxnf @) / k'?if $@ u/L ^@ 5g eg] Psn dlxnfx?sf] ;+Vof cf7 xhf/ cf7 ;o @^ hgf 5g .
dfyLsf] ;+Vof cg';f/ cf7 s/f]8, *$ nfv @$ xhf/ cf7 ;o lgsf;f ePsf] lyof] . o:t} ;fdflhs ;'/Iff eQf cGt/ut lakGg blnt kl/jf/sf gf} xhf/ kfFr ;o !& jfnjflnsfx?nfO{ Ps s/f]8 (( nfv, $( xhf/ rf/ ;o /sd ?k}ofF lat/0f ul/Psf] 5 . h;df jflnsf rf/ xhf/ cf7 ;o Ps / jfns rf/ xhf/ ;ft ;o !^ /x]sf 5g .
;/sf/n] &) jif{ k'/f u/]sf cGo hfltsf h]i7 gful/s / ^) jif{ k'/f u/]sf blnt h]i7 gful/sx?nfO{ dfl;s kfFr ;o ?k}ofF ;fdflhs ;'/Iff eQf pknJw u/fpFb} cfPsf] 5 . o:t} lawjf dlxnfnfO{ lawjf ePs} pd]/ b]lv kfpg] u/L dfl;s kfFr ;o ?k}ofF pknJw u/fpFb} cfPsf] 5 .
gLlt cg';f/ k'0f{ czQm ckfËn] dfl;s Ps xhf/ / cf+lzs czQm ckfËn] dfl;s tLg ;o ?k}ofF kfpg] u/]sf 5g . lakGg blnt kl/jf/sf jfnjflnsfx?nfO{ kf]if0f eQf jfkmt dfl;s b'O{ ;o ?k}ofF lat/0f x'g] u/]sf] 5 . k|lt kl/jf/ a9Ldf b'O{ jfnjflnsfx?nfO{ dfq pQm /sd pknJw u/fpg' kg]{ Joj:yf /x]sf] lhla; 8f]6Ln] hfgsf/L lbPsf] 5 . 
lasf;sf nflu @% s/f]8 #$ nfv &% xhf/ lalgof]hg ul/Psf] ePklg lgsf;f !( s/f]8 @( nfv (( xhf/ dfq ePsf] lyof] . lgsf;f ePsf] /sddf klg lhla;sf] jh]6 @& nfv $$ xhf/ lk|mh ePsf] 5 .

;DkfbsLo
5fgljg ;ldlt agfO{of];
wfld{s Pj+ ko{6sLo ?kdf /fli6«o:t/d} dxTj /fVg] 8f]6Lsf] z}n]Zj/L If]q clxn] lgs} rrf{df /x]s]f 5 . lxGb' wd{zf:q cg';f/ dxTjk"0f{ zlQmlk7sf ?kdf k'hf ul/Fb} cfPsf] o; z}n]Zj/L dlGb/df k'hf kf7 ubf{ eQmhgx?n] r9fPsf] ax'd'No lrgf]x? sxfF hfG5 s;}nfO{ hfgsf/L 5}g . z}n]Zj/L If]q lasf; ;ldltn] k6s–k6s cfkm'x?nfO{ dlGb/df eQmhgx?åf/f r9fOg] bfge]6Lsf jf/]df s'g} hfgsf/L gePsf] jtfPsf] 5 . dlGb/sf] ;fFrf] k'hf/L;+u x'G5, To;}n] k'hf/LnfO{g} yfx x'g] ;ldltsf] egfO{ 5 .
z}n]Zj/L If]qsf] laifodf 5nkmn ug{ zlgjf/ cfof]hgf ul/Psf] a}7sdf k'hf/Lx?sf] pkl:ylt ePg . k'hf/Lx?sf cfkmGtsf] lgwg ePsf sf/0f pgLx? cfpg g;s]sf] eGg]  hfgsf/L eof] . k'hf/Lx? dfq} xf]O{g z}n]Zj/L u'7Lsf] hUufsf df]xLx? lhNnf lasf; ;ldlt / b'/ ;~rf/ sfof{nosf] klg a}7sdf pkl:ylt /x]g . :yfgLo ;/sf/ dflgg] lbkfon l;nu9L gu/kflnsfsf] klg pQm a}7sdf pkl:ylt b]lvPg . a}7ssf] ;do / :yfg tf]Sg] 8f]6Lsf k|d'v lhNnf clwsf/L uf]ljGbjxfb'/ sfsL{ sfd laz]ifn] eGb} a}7s a:g] lbg laxfg} lhNnf jflx/ xflgP . pgn] lgldQ k|d'v lhNnf clwsf/LnfO{ a}7sdf hfg lhDdf lbP . lgldQ k|lhc ;]tL k|flalws lzIffnosf] k|j]z k/LIffdf ;xeflu eO{ a}7s ;dfkgsf] ;+3f/df k'u]kl5 ;xeflu eP . /fhgLlts bnx?nfO{ ;d]t cfdGq0f ul/Psf] ;f] a}7sdf Pdfn], /fk|kf g]kfn / /fli6«o hgdf]rf{sf] ;xeflutf b]lvPg .
v}/, ;xeflutfsf] laifo Pp6f xf]nf t/ z}n]Zj/L dlGb/sf] gfddf s] eO{/x]sf] 5 eGg] s'/f dxTjk"0f{ xf] . o;df lhNnfsf ;j} ;/f]sf/jfnfx?sf] rfF;f] x'g' h?/L 5 . ;ldltn] a}7sdf ;fj{hlgs u/]sf] laj/0f cg';f/ z}n]Zj/L u'7Lsf] hldgdWo] kfFr hgfn] cfkm\gf] gfddf /}s/ btf{ ul/;s]sf 5g . df]xLsf ?kdf cfkm\gf] gfddf hUuf btf{ u/fpg]sf] ;+Vof clguGtL eO{;s]sf] 5 . df]xLsf gfddf hUuf btf{ x'g] qmd clxn] klg hf/L 5 . u'7L, km'njf/L / b]j:yn u/L ltg efudf jfFl8Psf] z}n]Zj/L If]qsf] hldg ;j} cltqmd0f x'g] qmddf /x]sf] 5 .
;/sf/n] z}n]Zj/Lsf] nflu slt /sd lbg] u/]sf] 5 < ;f] /sd sxfF vr{ x'g] u/]sf] 5 < o;sf] vr{ ug]{ k|lqmof s] xf] < o:tf dl;gf s'/fx? ;d]t ;ldltnfO{ hfgsf/L 5}g . ;ldltsf] cfDbfgLsf nflu eQmhgx?n] lgdf{0f ul/lbPsf] ejgsf] ef8f ;d]t ;ldlt;+u} ;+nUg JolQmx?n] lbPsf 5}gg\ eGg] cleJolQm z}n]Zj/L If]q lasf; ;ldltn] a}7sdf /fv]sf] 5 . z}n]Zj/L If]qleq s'g} s'/fsf] lgdf{0f ubf{ jf s'g} sfd ubf{ ;ldlt;+u clgjfo{ ?kd cg'dlt lng' k5{ . x/]s s'/fsf] lgodg x'g' k5{ . ;ldlt eGbf dfyL p7]/ cfkm'nfO{ cJjn b]vfpg] k|of; s;}n] ug'{ /fd|f] xf]O{g, olb To;f] ePsf] 5 eg] .
y'k|} cf;+sfx?, y'k|} s'07fx?, y'k|} lh1f;fx? pJhfPsf] 5 z}n]Zj/L If]q lasf; ;ldltsf] pQm a}7sn] . j}7sdf ;ldltsf] tkm{jf6 /flvPsf s'/fx? olb ;To x'g eg] z}n]Zj/L s]xL jif{d} s;}sf] gLlh k]jf jGg] lglZrt b]lvPsf] 5 . To;}n] ;dod} 5fgljg x'g' h?/L 5 . o;sf nflu Ps pRr :t/Lo lgZkIf 5fgljg ;ldlt jgfO{of]; . ;f] ;ldltn] lgZkIf 5fgljg u/f]; / z}n]Zj/Lsf] rn crn ;j} ;DklQ ;fj{hlgs u/f]; . o;sf ;fy;fy} xfn;Dd /}s/ btf{ ug]{ /  df]xL btf{ ug]{ ;j} JolQmsf] gfd klg ;fj{hlgs ug'{ h?/L 5 . u'7Lsf] hUuf rng ef]u ug]{n] ;f] jfkmtsf] sfd ug'{ kg]{ sfg'gL k|fJwfg 5 . clxn]sf df]xLx?n] Tof] u/]sf 5g ls 5}gg\, o;sf] klg vf]hL x'g' k5{ . pgLx?nfO{ klg s/sf] bfo/fdf Nofpg' kg]{ x'G5 . o; jf/]df ;dod} ;j}n] xf]; k'¥ofpg' h?/L 5 .
yk ;dfrf/
PrcfO{eLn] jgfof] kl/jf/sf] larNnL
af;'b]aL ufla;–& ;'jfvfgsf uDeL/ g]kfnLsf] PrcfO{eL ;+qmd0fjf6 d[To' eof] . pgsL >Ldlt / Ps 5f]/fsf] klg d[To' eof] . kl/jf/df afFsL /x]sf Ps ;Gtfg k|]d g]kfnL xfn ef/tsf] k~hfjdf dhb'/L sfd u5{g .
af;'b]jL ufla;–& b]psFf8fsf s[i0f dNn;+u} pgsL >Ldltsf] klg d[To' eof] . cfdfj'jfsf] d[To';+u} gfjfnsd} 6'x'/f] ag] b'O{ alxgL ;lxt gljg dNn . gljg ef/tdf sfd  u5{g . gljgsL h]7L lbbLsf] lax] eO{;s]sf] 5 eg] sfG5L alxgL pgL;+u} ef/tdf l5g .
af;'b]aL ufla;–* lemufj:tLsf sfn] e'nsf] d[To' ePsf] s]xL ;dod} pgsL >Ldlt k§' e'nsf] klg d[To'  eof] . pgsL Ps dfq} 5f]/L phnL e'n ^ aif{sf] pd]/d} 6'x'/f] algg\ . phnL ^ aif{ b]lvg} dfdf3/df a:b} cfPsL 5g . lemufj:tLs} laho e'n / pgsL >Ldlt d};/f e'nsf] @)^@ ;fndf d[To' eof] . pgLx?sf tLg 5f]/fx? clxn] larNnLdf 5g .
d[To' ePsf k'?ifx? ef/tdf dhb'/L sfd ug{ hfg] u/]sf] lyP . ef/tdf sfd ug]{ qmdd} c;'/lIft of}g ;Dks{sf sf/0f PrcfO{eL ;+qmldt ePsf k'?ifaf6 pgLx?sf >LdltnfO{ ;+qmd0f ePsf] :yfgLox? atfp5g . dlxnfx?sf sf/0fn]  ;+qmd0f gePsf] t/ k'?ifx?n] dlxnfx?df ;/fPsf] :yfgLosf] egfO{ 5 .
PrcfO{eLsf af/]df hfgsf/L gx'Fbf 3/kl/jf/sf] larNnL x'g] u/L lakb\ ef]Ug' k/]sf] ;+qmldtx? atfpF5g . ;+qmldt ePsf sf]xL v'Ng rfxG5g sf]xL rfxFb}g\ t/ w]/}n] uf]Ko ?kdf /ut hfFr u/]/ cfkm'df ;+qmd0f eP÷gePsf] yfxf kfpg] / lrlsT;ssf] ;Nnfx adf]lhdsf] sfd ug]{ u/]sf 5g . Ps :yfgLon] eg] æpxfFx?n] klg olQ yfxf kfPsf] eP Hofg hfFb}g lyof] xf]nf .Æ pgLx?n] cfkm'x? :jf:Yodf Wofg lbFbf ;+qmldt gePsf JolQmx? AolQm ;/x :j:y /x]sf] atfp5g .
lautdf PrcfO{eLsf af/]df ;xL hfgsf/L ePsf] eP ufpFn] olt 7'nf] If]lt Aoxf]g'{ gkg]{ af;'b]aL ufla;sf cu'jf ;'o{ e'nn] atfP . pgn] eg] æ:yfgLosf] lbdfudf klxnf PrcfO{eL ;+qmd0f ePsf] AolQm eGg] lalQs} vtd} eof] . t'?Gt} d[To' x'G5 c?;+u af]Nbf, a:bf, vfbfF klg ;5{ eGg] g/fd|f] 5fk eof], pgLx? s]xL /f]usf] ;+qmd0f / To; eGbf a9L x]nf / lt/:sf/n] ubf{ lrGtf / /f]u;+u} a9\g] eof] .Æ
;'b"/klZrdsf] d'Vo :jf:Yo ;d:ofsf ?kdf /x]sf] PrcfO{eLn] w]/}sf] Hofg lnP;+u} w]/}sf] 3/jf/ ljlxg ePsf] 5 . 8f]6L lhNnfdf PrcfO{eLs} sf/0f Hofg u'dfpg]x?sf] ;+Vof &( k'u]sf] lhNnf P8\; ;dGjo ;ldlt 8f]6Lsf ;+of]hs a/bfg sfsL{n] hfgsf/L lbP . æ@)&! ;fn c;f/;Ddsf] tYofFs cg';f/ %$ k'?if / @% dlxnfsfsf] Hofg uPsf] 5Æ ;+of]hs sfsL{n] eg] æ>fj0fotfsf] tYofFs hf]8\g jfFsLg} 5 .Æ
8f]6Ldf @)&) ;fn c;f/;Dd Ps xhf/ ^ hgf ;+qmldt /x]sf 5g . h;df tLg ;o (& hgf Pcf/6L vfO{/x]sf 5g . rf/ ;o !! ao:s k'?if / kfFr ;o @! dlxnf /x]sf 5g . o:t} !$ jif{eGbf d'gLsf $! jfns / @& jflnsf /x]sf ;+of]hs sfsL{n] hfgsf/L lbP .

5kfnL dfladf vfFb]/ a:b} laBfyL{
lhNnfsf] las6 ufla;sf] ?kdf lrlgPsf] 5kfnL ufla;sf] Ps dfq dfBflds laBfnodf laBfyL{x? vfFlbP/ a:b} cfPsf 5g .
laBfno ejgsf ;fgf sIff sf]7df laBfyL{x? uf]bfd3/df ;fdfu|L /fv] h:t} Ps} 7fpFdf vfFlbP/ a:b} cfPsf 5g . e'O{df a:g'kg]{ afWotf Psftkm{ 5 eg] csf]{ e'O{d} klg a:g 7fpF geP/ laBfyL{ ‰ofndf To;eGbf klg  sfnf]kf6Lsf] d'gL rssf] w'nf] kg]{ 7fpFdf s:;fs:sL u/]/ a:g' kg]{ afWotf /x]sf] 5 .
lzIfsx? sIff sf]7fdf k|a]z u/]kl5 :jfut ug{ p7\g] laBfyL{x?nfO{ a:g lgs} ;do nfU5 sf/0f ;lhn} a:g] 7fpF x'Fb}g, sf]lRrP/ a:g' kg]{  ePsfn] . lzIfsx?n]  klg Ps} 7fpFdf pleP/ k9fpg'' kg]{ afWotf 5 .
laBfnodf )^^÷^& ;fn b]lv lgdf{0ffwLg ejg xfn;Dd klg 7]Ssfbf/, laBfno Aoa:yfkg ;ldlt, lhNnf lzIff sfof{nosf] u}/ lhDd]jf/Lsf] sf/0fn] ;DkGg x'g ;s]sf] 5}g . laBfnosf] k'/fgf ejgx?sf] dd{t ;Def/ x'g g;Sbf laBfyL{x?n] To;sf]  df/ v]Kg' k/]sf] xf] .
laBfnosf k|wfgfWofks g/ axfb'/ yfkfn] eg] ælaBfnodf k7gkf7g ug{nfO{ ;f¥x} ;d:of ePsf] 5 . laBfyL{ / lzIfsnfO{ ;d:of ePsf] 5, c?n] u/]sf] uNtLsf] df/ laBfyL{n] ef]Ug' kl//x]sf] 5 .Æ k|c yfkfn] lhNnf lzIff sfof{no tyf cGo bft[ lgsfonfO{ ;xof]u dfUbf klg ejg lgdf{0fsf] sfo{qmd g/x]sf] eGb} ;xof]u gug]{ u/]sf] atfP .
Aoa:yfkg ;ldltsf] kxndf lhNnf k|x/L sfof{no 8f]6Ldf lga]bg lbPkl5 7]Ssfbf/n] cfkm'nfO{ 7]Ssfdf 3f6f ePsfn] ?k}ofF ltg{ g;Sg] atfPsf] laBfno Aoa:yfkg ;ldltsf cWoIf la/ axfb'/ /f]sfofn] atfP . ejg lgdf{0fsf nfuL lhNnf lzIff sfof{no;+u k|flalws ?kdf ;fem]bf/L ub}{ cfPsf] ;fd'bflos lasf; s]Gb|n] klg sfd ;DkGg gx'Fb} k|flalws ?kdf kf; ePkl5 k'/f /sd kf; ePsf] 5 .

jiff{}+b]lvsf] ;fd'bflos jg ljjfb ;fDo
8f]6Lsf] lthfnL uflj;–( n]sufpF / * u}gLufpFsf afl;Gbfx?lar ;fd'bflos jgsf ljifodf nfdf] ;dob]lv sfod /x]sf] ljjfbdf ;xdlt h'6]sf] 5 .
lhNnf k|;fzg sfof{no 8f]6Ldf ;j{kIfLo ?kdf cfh a;]sf] a}7sdf o; cl3 jg sfof{non] ljefhg u/] adf]lhd s"n b'O{ ;o #( bzdna ^ x]S6/ hldgdWo] Ps ;o ** bzdna && x]S6/ jg n]sufpF ;fd'bflos jg / %) bzdna *# x]S6/ jg hf/jg] /f]nv]tL ;fd'bflos jgsf pkef]Qmfx?n] pkef]u ug{ kfpg] ul/g} ljefhg ul/g] ;xdlt ePsf] xf] .
To;df o;eGbf klxn] n]sufpF ;fd'bflos jgsf k|ltlglwsf] cg'kl:yltdf jg ljefhg ul/Psfn] olx efb| @$ ut] :ynut ?kdf lhNnf:t/Lo tyf ;j{kIfLo pkl:yltdf n]sufpFsf pkef]Qmfx?n] O{R5fP adf]lhd jghËn lbg] / u}gLufpFsf pkef]Qmfx?n] kfPsf] jgsf] If]qkmn g36\g] ul/ jg k'gM ljefhg ul/g]5 . @)%$ ;fndf n]sufpF ;fd'bflos jgsf gfddf sfod /x]sf] jgnfO{ 6'qm\ofP/ O{nfsf jg sfof{no uf]k3f6sf /]~h/ rGb| e08f/L ;lxtsf] 6f]nLn] @)&! h]7 !^ ut] u}gLufpFsf pkef]Qmfx?nfO{ hf/ag] /f]nv]tL ;fd'bflos jgsf gfddf jg pknAw u/fO{ sfo{of]hgf k|bfg u/]kl5 ljjfb a9]sf] lyof] .
ut ;fpg !& ut] lhNnf jg sfof{no / lhNnf k|zf;g sfof{nodf a;]sf] 5'§f5'§} a}7sdf ;d]t ;xdlt h'6\g g;s]kl5 ;d'bfo:t/af6} ;xdlt ug{sf nflu cfu|x ;lxt #% lbgsf] Dofb lbO{Psf] pQm jgsf] l;dfgfsf] ljjfb lsgf/f nufpg k|d'v lhNnf clwsf/L ;lxt /fhgLlts bnsf k|d'vx?, lhNnf jg sfof{no, lhNnf k|x/L sfof{no, gfkL zfvfsf kbflwsf/L, kqsf/ tyf b'j} ;fd'bflos jgsf kbflwsf/L;lxtsf] /f]xj/df jg l;dfª\sg ul/g] ePsf] 5 .

cj &) k|sf/sf cf}ifwL lgz'Ns
;/sf/n] d'nse/Lsf] lhNnf c:ktfn;Ddsf ;/sf/L :jf:Yo ;+:yfx?jf6 &) j6f cf}ifwL lgz'Ns pknAw u/fpg] tof/L ul//x]sf] 5 .
z'qmjf/ j;]sf] dGqL kl/ifbsf] j}7sn] b]z e/Lsf :jf:Yo rf}sL, k|fylds :jf:Yo s]Gb| / lhNnf c:ktfnjf6 &) k|sf/sf cf}ifwL lgz'Ns lbg] lg0f{o u/]sf] 5 .
o; cl3 pk:jf:Yo rf}sLjf6 @@, :jf:Yo rf}sLjf6 #@ / lhNnf c:ktfnjf6 $) k|sf/sf cf}ifwLx? lgz'Ns lat/0f x'Fb} cfPsf]df cj &) k|sf/sf] cf}ifwL lgz'Ns lat/0f x'g]5 . æxfnnfO{ &) k|sf/sf cf}ifwLx? lgz'Ns pknAw u/fpg] lg0f{o ePsf] 5Æ a}7skl5 ;~rf/sdL{;+u s'/f ub}{ :jf:YodGqL vu/fh clwsf/Ln] eg] æxfdLn] hLjg /Ifs cf}ifwL, g;g]{ /f]udf pkof]u ul/g] cf}ifwL, dw'd]x, yfO/fO8, o'l/s Pl;8, pRr /Strfk, dfgl;s /f]u, n]s nfUg] ;d:of, d'6'/f]u nufotsf cf}ifwL klg lgMz'Ns pknAw x'g] 5 .Æ
pQm lgz'Ns cf}ifwL lhNnf c:ktfn, :jf:Yo rf}sL, k|fylds :jf:Yo s]Gb|df cfpg] la/fdLnfO{ lbOg] 5 . xfn lbg nfluPsf] cf}ifwLdf lhNnf c:ktfn :t/sf] ;j} hLjg /Ifs cf}ifwL ;lxt ;dfhdf Jofks ?kdf /x]sf] g;g]{ /f]usf] cf}ifwLnfO{ ;d]t ;d]6\g] k|of; ul/Psf] k|fylds :jf:Yo ;]jf k'ghf{u/0f dxfzfvfsf lgb]{zs 8f=/d]z s'df/ v/]n atfp5g .
æ:jf:Yodf ut jif{ eGbf sd ah]6 cfPklg dGqfnon] cf}ifwLdf a9]sf] vr{nfO{ k|jGw ug{ ;S5Æ dGqL clwsf/Ln] eg] …c~rn, pkI]fqLo / s]Gb|Lo c:ktfndf ;d]t ljkGg OsfO{ v8f u/]/ lgz'Ns cf}ifwLsf] Joj:yf ug]{ of]hgf l5§} nfu' ug]{ atfP .
æxfdLn] lgMz'Ns k7fpg] cf}ifwLsf] u'0f:t/ pRr /fVg] kxn yfNg] 5f}+Æ, :jf:Yo dGqL clwsf/Ln] k|wfgdGqL ;'lzn sf]O/fnfn] ;d]t lgMz'Ns ljt/0f ul/g] cf}ifwLsf] u'0f:t/ jf/] rf;f] /fVg' ePsf] jtfP . d'n'sdf &^ j6f lhNnf c:ktfn 5 . o:t} b]ze/Ldf Ps hgf PdljljP; 8fS6/ ;d]t /xg] Ps ;o (( j6f k|fylds :jf;Yo rf}sL 5 eg] al/i7 x]Ny cl;:6]g6 OGhfr{ x'g] Ps xhf/ rf/ ;o $& j6f :jf:Yo rf}sL 5 .

dxf]T;jdf /fi6«JofkL k|ltof]lutf
c5fd uhn dxf]T;j @)&! d'n ;ldltsf] a}7s dxf]T;jdf v'Nnf uhn k|ltof]lutf cfof]hgf ug]{ nufotsf lg0f{{o ub}{ ;lsPsf] 5 .
d'n ;ldlt ;+of]hs lxdfn pbfl;sf] cWoIftfdf ljgfosdf ePsf] a}7sn] oxL c;f]h @% / @^ ut] c5fddf cfof]hgf ug{ nfluPsf] dxf]T;jdf /fi6«JofkL v'Nnf uhn k|ltof]lutf ug]{ lg0f{o u/]sf] xf] . k|ltof]lutfdf g]kfnL uhn n]Vg] h'g;'s} >i7fn] efu lng kfpg] atfO{Psf] 5 . k|ltof]lutfsf] nflu ;xeflu x'g rfxg] O{R5's uhnsf/n] c;f]h !% ut] leq cfkm\gf] uhn d'n ;ldltdf k7fO{ ;Sg'kg]{ ;+of]hs pbf;Ln] atfP . c5fd lhNnfdf klxnf] k6s cfof]hgf ug{ nfluPsf] k|yd uhn dxf]T;j / To;} ;Gbe{df v'Nnf uhn k|ltof]lutf ug{ nfluPsf] / o;af6 uhnsf/nfO{ yk xf};nf k|bfg x'g] pbf;Lsf] egfO{ 5 . uhn cfof]hs ;ldltnfO{ e]6]/, kqfrf/ u/]/ / O{d]n dfkm{t klg k7fpg ;lsg] atfO{Psf] 5 .
k|fKt uhndWo] pTs[i6 uhnnfO{ gub k'/:sf/, k|df0f kq k|bfg ul/g'sf ;fy} c5fd uhn d~rsf] d'vkq piffls/0fdf k|sfzg ;d]t ul/g] cfof]hsn] hgfPsf] 5 . c5fdL uhnsf] ;+/If0f / k|j4{gsf nflu c5fd uhn d~rn] g]kfnsf rlr{t uhnsf/, ufos uflosfx?sf] pkl:yltdf uhn dxf]T;j ug{ nfu]sf] xf] .
dxf]T;jdf c5fdL uhn tyf ;flxTosf] cj:yfsf] af/]df sfo{kq k|:t't ug]{ nufotsf sfo{ ul/g] cfof]hs ;ldltn] hgfPsf] 5 . a}7sdf d'n ;ldltsf kbflwsf/Lx?sf] ;xeflutf /x]sf] lyof] .

sxfF 5g åGåsfnLg j]kQfx?
åGåsf qmddf /fHo / lab|f]xL b'j} kIfjf6 j]kQf kfl/Psf ;j{;fwf/0fx?sf] cj:yf c1ft /x]sf] 5 .
cGt/fli6«o j]kQf lbj;sf] cj;/df g]kfn /]8qm; ;f];fO{6L 8f]6L zfvfn] zlgjf/ cfof]hgf u/]sf] Ps sfo{qmddf åGåsf qmddf j]kQf kfl/Psf gful/sx?sf] xfn;Dd klg vf]hL gePsf] hfgsf/L lbO{of] . sfo{qmddf zfvfsf dGqL b]a af]x/fn] åGåsf qmddf a]kQf ePsf AolQmsf kl/jf/n] vf]lhsf nfuL lga]bg lbPdf vf]lh sfo{ x'g] atfPsf 5g .
dGqL af]x/fn] eg] æ/]8qm;sf] dfkb08 cg';f/ xfdL tkfO{sf] kl/jf/sf] ;b:o vf]lh lbG5f} eGb} pxfFx?sf] lk8f aNemfpg hfFb}gf+} a? lkl8t kl/jf/sf] lk8f sd ug{ xfd|f] kl/jf/sf] ;b:onfO{ vf]lh lbg' xf]; eGg] cfa]bg cfPkl5 dfq} vf]H5f}F, gq vf]lh sfo{ ul/b}g .Æ lkl8t kl/jf/n] lbPsf] lga]bgdf cfwf/df tYofÍ /fVg] u/]sf] dGqL jf]x/fn] hfgsf/L lbP . 8f]6L lhNnfsf a]kQfx?sf] ;"lr km/s ;+:yfn] km/s ;+sng u/]sf] eGb} ;~rf/sdL{n] lh1f;f /fv]kl5 dGqL af]x/fn] pQm s'/f atfPsf x'g .
sfo{qmdsf ;efWoIf tyf g]kfn /]8qm; 8f]6Lsf ;efklt g/]zdfg >]i7n] eg] æ@)%@ ;fn kmfu'g ! ut] b]lv @)^# ;fn d+l;/ % ut];Dd åGåsf qmddf åGås} sf/0fn] a]kQf ePsf AolQmx?sf] vf]lh ug]{ u5f}+{ olb oxfFx?sf] hfgsf/Ldf ePsf AolQmx? klg 5g eg] cfa]bg ug{ cfu|x ub{5' .Æ sfo{qmd ;dfkgsf qmddf af]Nb} >]i7n] eg] æ;+o'Qm /fi6«;+3n] to u/]sf] dfgjclwsf/jfbL cjwf/0f eGbf klg g]kfndf /fhg}lts bn lgs6sf dfgjclwsf/jfbL ;+:yfx?sf] cfkm\g} AofVofsf sf/0f klg ;d:of ePsf] 5 .Æ
/]8qm;sf] tYofÍ cg';f/ ;z:q åGåsf qmddf b]ze/ Ps xhf/ tLg ;o $& hgf a]kQf ePsf 5g . /]8qm;n] 8f]6L lhNnfdf tLg hgf dfq} a]kQf ePsf] atfPklg a]kQf x'g]x?sf] ;+Vof w]/} /x]sf] kfPsf] 5 .
/]8qm;sf] /]s8{df 3fªn ufla;–% d'Nofrf}/sf u+uf/fd ;fsL{, a5}{g ufla;sf g/ axfb'/ 3lt{du/ / nIdLgu/ ufla;–& sf eQm axfb'/ yfkf /x]sf 5g . laDa ;fKtflxsn] laleGg ;F:yfx?n] ;+sng u/]sf tYofÍ ;+sng ubf{ nIdLgu/ ufla;–* sf sla/fd yfkf, ;fTkm/L ufla; gGbnfn lagf8L, ;/:jltgu/ ufla;sf cDd/ cf]nL, 3fªn ufla;sL b]aL cfrf{o nufot & hgf xfn;Dd a]kQf /x]sf] kfO{Psf] 5 . a]kQfx?sf] ;+Vof cem  w]/} x'g ;Sg] cg'dfg ul/Psf] 5 .
/]8qm;n] cfof]hgf u/]sf] sfo{qmdsf ;xefuLx?n] ;To lg?k0f tyf d]nldnfk cfof]u / a]kQf cfof]u u7g u/]/ lk8snfO{ sfg'gL bfo/fdf Nofpg' kg]{ / lkl8tnfO{ Gofo lbnfpg' kg]{df hf]8 lbPsf lyP .

b'O{ kf6L{sf] ;+o'Qm la/f]w
s'g} ;do Ps–csf{sf s§/ la/f]wL b]lvg g]skf–dfcf]jfbL / /fli6«o hgdf]rf{ ;/sf/n] ef/t;+u ug{ nfu]sf] laB't Jofkf/ ;Demf}tfsf] la/f]wdf Ps ePsf 5g .
;/sf/sf] pQm sbdsf] la/f]wdf b'j} kf6L{n] cfO{tjf/ ;fFem 8f]6Lsf] lbkfondf ;+o'Qm ?kdf d;fn h'n'; k|bz{g u/]sf 5g . d;fn h'n'; k|bz{gkl5 cfof]hgf ul/Psf] sf]0f;efdf jf]Nb} /fli6«o hgdf]rf{sf s]Gb|Lo ;b:o Pj+ ;]tL dxfsfnL O{Grfh{ dgf]h e§n] g]kfnd} laB'tsf] cfk'lt{ x'g g;s]sf a]nf ef/t;+u laB't Jokf/ ;Demf}tf ug'{ j]O{dfgL ePsf] jtfP . …g]kfndf cfjZos kg]{ laB't klg pTkfbg x'g ;s]sf] 5}gÚ e§n] eg] …g]kfnn] clxn] ef/tjf6 laB't cfoft ul//x]sf j]nf g]kfnsf] laB't laqmL ug{sf nflu ef/t;+u laB't Jofkf/ ;Demf}tf ug'{ g]kfnsf ^ xhf/ gbLgfnfdf ef/tsf] lgoGq0f sfod u/fpg' dfq} xf] .Ú
sfo{qmddf g]skf–dfcf]jfbL 8f]6Lsf ;lrj laj]s s'dfnn] ;/sf/n] ug{ nfu]sf] pQm ;Demf}tf /fi6«wftL ePsf] jtfpFb} ;Demf}tf x'g glbg ;j}nfO{ la/f]wdf plqg ;d]t cfJxfg u/] . æof] /fi6«3ftL ;Demf}tfn] b]zsf] k|fs[lts >f]tdfyL lab]zLsf] k|To]If x:tIf]k x'G5Æ ;lrj s'dfnn] pQm ;Demf}tfsf] la/f]wdf kf6L{n] lg/Gt/ ;+3if{ ug]{ jtfP . pQm ;Demf}tfn] b]znfO{ yk k/lge{/ jgfpg] s'dfnsf] egfO{ lyof] .

5f]6s/L ;dfrf/
;fdflhs k/LIf0fn] ;'wf/ u¥of]
lgoldt ?kdf ;fdflhs k/LIf0f ug{ yfn]kl5 ;xsf/L ;+:yfdf w]/} ;'wf/ cfPsf] / ;'wf/ x'g] qmddf /x]sf] j/lkkn jrt tyf C0f ;xsf/L ;+:yf lnld6]8 u}/f 8f]6Lsf cWoIf jdjxfb'/ dNn jtfpF5g .
cfly{s jif{ @)&)÷)&! sf] ;fdflhs k/LIf0f ug]{ qmddf ut d+unjf/ dNnn] ;'? ;'?df ;dflhs k/LIf0f eGg] lalQs} lgs} 8/ nfUg] u/]sf] ePklg clxn] cfP/ ;fdflhs k/LIf0f clgjfo{ ?kdf ug'{ kg]{ /x]5 eGg] a'emfO{ ePsf] jtfP . æ;fdflhs k/LIf0f ul/Pkl5 ;+:yfdf sxfF s] sdhf]/L ePsf] 5 eGg] jf/]df hfgsf/L x'G5 To;nfO{ ;'wf/ ug{ klg ;lsG5 / cfufdL lbgdf cem /fd|f] jgfpg ;lsG5Æ dNn] lgoldt ?kdf ;fj{hlgs k/LIf0f ug{ ;j} ;fj{hlgs lgsfox? nfO{ cfu|x ;d]t u/] .
;fj{hlgs lgsfox?n] clgjfo{ ?kdf ;fdflhs k/LIf0f ug'{ kg]{ eGg] @)^# ;fnd} gLltut Joj:yf ul/Psf] ePklg xfn;Dd ;/sf/L lgsfox?n] klg ;fdflhs k/LIf0f ug{ ;s]sf 5}gg\ . t/, pQm ;xsf/L ;+:yfn] laut kfFr jif{ b]lv lgoldt ?kdf ;fdflhs k/LIf0f sfo{qmd ;~rfng ub}{ cfPsf] 5 . ;fdflhs k/LIf0f ug{ o'gfO{6]8 ld;g 6' g]kfnn] xf};nf lbPsf] cWoIf dNnsf] egfO{ 5 . o'Pdg 8f]6Ln] pQm ;xsf/L ;+:yf;+u ;fem]bf/L ub}{ lhljsf]kfh{g sfo{qmdx? ;~rfng ul//x]sf] 5 .

ko{6g ;dfrf/
nf]Eofpg] a8Ldflnsf
n sflGtk'/ sf];]nLjf6
n8\b} k8\b} ha a8Ldflnsf dlGb/ ePsf] kxf8sf] 6'Kkf]df 6]lsof], xfdL afbneGbf dfly eof}+ . 6f9f x]bf{ lxdfn klg xfdLeGbf tn 5 h:tf] nfUof] . $ xhf/ & ;o ld6/sf] prfOdf /x]sf] a8Ldflnsf c? ;dodf k|foM ;'g;fg x'G5 . hg}k"l0f{dfsf] a]nf xfdL k'Ubf eg] ´G8} kGb| xhf/ tLy{ofq'n] of] y'Dsf] 9fs]sf lyP . nfUYof]– lxdfneGbf dfly hfqf nfu]sf] 5 .
Hofgsf] afhL
afh'/fsf] a]tfndf08';Dd ;xh a; ofqfkl5 a8Ldflnsf;Dd k'Ug ofqLx?n] Hofgs} afhL yfKg'kg]{ l:ylt 5 . ;8ssf] 6«ofs v'n]klg To;df uf8L rnfpg ldNg] eO;s]sf] 5}g . afh'/fsf] ;b/d'sfdaf;Lg} uf8L r9\g tLg 3G6f lx8\g'k5{ . afh'/fsf] df}/]–s}nfzdf08' / df}/]–tf]nL–rt/fdf af6f] lgdf{0fsf k|f/lDes sfd dfq ePsf 5g\ .
a8Ldflnsf k'Ug] eL/ o:tf] lyof] ls, af6f]df Pp6f dfq kfOnf /fd|/L c6fpFYof] . csf]{ v'§fsf] ;dGjo gldn] lrKn]/ u'Nl6g], eL/df x/fOg], h+undf lrKnf af6fdf k5fl/Fb} lx+8\g'kg]{ . cf]/fnf] ´g]{ a]nfdf klg af6f] kTtf nufpg} d'l:sn .
æ;8s gePklg s]ansf/ agfOlbP hf]lvdn] el/Psf] psfnf] / cf]/fnf] lx+8\g'kb}{g lyof],Æ wgu9LsL t'n;Ldfof >]i7n] elgg\ . :yfgLoaf;L eg] of] af6f] ;lhn} lxFl8/x]sf lyP, ;fob cEo:t eP/ xf]nf . klxnf]k6s k'Ug]nfO{ eg] d'6'df 9\of+u|f] 7f]Sg] . af6f] lxF8\g g;s]/} kl5Nnf] hg}k"l0f{dfsf a]nf tLg ofqLsf] d[To' ePsf] afh'/f lhNnf k|x/L sfof{nosf lg/LIfs lxSdtaxfb'/    af]xf]/fn] atfP . a8Ldflnsf bz{g / k"hfsf nflu klxn] /fhf To;kl5 k|wfg;]gfklt h]7 dlxgfd} k'Ug] uy]{ . clxn] k[tgfklt h]7d} k'U5g\, t/ x]lnsK6/df . æpgLx? klg k}bn k'Ug] eOlbPsf] eP ;8s ;'ljwf ;xh aGYof] ls,Æ >]i7sf] egfO lyof] .
lnËf]sf] n8fO{
hg}k"l0f{dfsf] cl3Nnf] lbg . afh'/f / sflnsf]6 5'6\ofpg] lqj]0fL gbLsf] b'O{ 5]pdf dlGb/ 5 . v]nf}gfnfO{ lnP/ aRrfaRrLn] ´u8f u/]h:tf] Pp6f lnËf]nfO{ lnP/ s}of}+ JolQm n'5fr'F8L ub}{ 5g\ . Ps kl08t dGq hKb} lr;f] kfgL lhpdf 5lsP{/ sfFlk/x]sf 5g\ . ;of}+ dflg; jl/kl/ pleP/ of] b[Zo x]l//x]sf 5g\ .
crfgs Pp6f 6f]nLn] lnËf] vf]:of] . clg, gbLsf] k"j{kl§sf] dlGb/tkm{ nfUof] . ljh]tf 6f]nL lgs} pT;fxL b]lvGYof] . sflnsf]6sf ho/fd Gof}kfg]n] hgljZjf; ;'gfP, ælnËf] h'g lhNnfn] lhT5, ToxfFsf] cGgafnL jif}{e/L /fd|f] x'G5 . clg ToxfFsf dfG5] v'zL /xG5g\ .Æ of] lnËf] lht]/ To;sf] k"hf u/L a8Ldflnsf k'¥ofP/ km]l/ cfkm\gf] lhNnfsf] ljz]if dlGb/df k|lt:yfkg ug]{ rng /x]5 .
To; lbg klg lnËf] sflnsf]6]x?n] lht] . crDd, clxn];Ddsf] n8fO{df a8Ldflnsfdf cfkm\gf]tkm{af6 lnËf] k'¥ofpg afh'/faf;Ln]] ;s]s} /}g5g\ cfkm\gf] lhNnfsf] lhtdf k|km'Nn ho/fdn] eg], æc? lhNnfsf] t df}s} x'Fb}g, clGtddf ;w}+ afh'/f / sflnsf]6s} k|lt:kwf{ k5{ .Æ hg>'lt g} ;xL Û lnËf] lhTg] lhNnf sflnsf]6 ;fFlRrs} afh'/fsf] t'ngfdf ;'ljwf / vfB pTkfbgdf cufl8 5 . a8Ldflnsf hfg'cl3 afh'/f, sflnsf]6, c5fd, 8f]6L / a}t8Laf;Ln] cf–cfkm\gf] lhNnfaf6 klg lqj]0fLdf lnËf] nu]/ k"hf u5{g\ . k|lt:kwf{ x'g] lnËf]rflxF lqj]0fL 5]psf] dlGb/af6 lgsflnG5 . To;kl5 $ 3G6fsf] psfnf] kf/ u/]/ a8Ldflnsf k'¥ofpF5g\ .
cfo'j]{lbs 3/
a8Ldflnsfsf nflu lqj]0fLaf6 ofqf ;'? u/]nuQ} 7"nf kf6gdf k|s[ltn] agfOlbPsf] km"naf/L e]l6P . ljleGg /ª\uLla/ª\uL km"nx? . g/dfpg] sf]xL ePg . æoL km"n dfq xf]Og, o;df cf}ifwL klg 5g\, ljif klg . uNtLn] ljifsf] km"n 5f]P Hofg hfG5,Æ c5fdsL 8Dd/  s'df/L e08f/Ln] ;'gfOg\ . km"naf/] hfgsf/L ePsfx?nfO{ yfxf 5, pgLx? 5fg]/ 6fpsf] tyf k]6 b'MvfO sd ug]{ h8La'6Lsf km"n tyf h/f pvfn]/ lx+8\b} lyP .
bfr'{nfaf6 cfPsf hf]zL kl/jf/sf ^ efOn] psfnf] lxF8fOnfO{ /dfOnf] agfP, ehg ufP/ . pgLx? ;a} ^% jif{ sfl6;s]sf lyP . ofqfs} qmddf sf]xL lrlGtt aGy], /fHon] oqf] >f]tsf] pkof]u gu/]sf]df . ;'v]{tsf lzIfs b'uf{rGb| sF8]nn] eg], æolt 7"nf] ;DklQ 5 . o;sf] cg';Gwfg / cWoog x'g ;s]sf] 5}g . afh'/f 3'Dg] 7fpF dfq geO{ cfo'j]{lbs ;DklQsf] vhfgf xf] . o;nfO{ s;n] Wofg lbg] <Æ :yfgLo ljsf; clwsf/L vu]Gb| ;fpFb ;'b"/klZrddf klg afh'/fnfO{ ;/sf/n] Wofg} glbPsf] u'gf;f] kf]v] . æd'n's wgL agfpg] vhfgf eP klg To;nfO{ jf:tf ul/Psf] 5}g,Æ pgn] eg] . g]kfnsf] klZrdlt/ ´G8} ^ ;oy/L cfo'j]{lbs af]6la?jf 5g\ . ===

rnlrq dgf]/~hg
lkmNdsf] Jo:ttf 36]klg gflosf glGbtf s];L km]zg / ;'Gb/ aGg] s'/fdf ;w}F g} cu|;/ x'lG5g\ . ;fob pgsf]   ;'Gb/tf / klx/gsf] ;dfrf/ ldl8ofsf nflu dxTjk"0f{ aGg yfn]kl5 pgn] o;df ;hutf ckgfPsf] x'g;S5 .
 cfOtaf/ a]n'sL cfof]hgf ePsf] g]km\6f lkmNd cjf8{sf] a|fG8 3f]if0ff sfo{qmd xndf k|j]z ub}{ ubf{ w]/}n] glGbtfnfO{ lrg]gg\ . æsltn] dnfO{ lrGb} lrGg' ePg,Æ cfkm"nfO{ glrg]sf]df glGbtfn] uj{ ub}{ elgg\, …cfh s]lx km/s b]lvg dg nfu]/ of] u]6ck agfPsL xF' .Ú
km/s u]6ckdf cfsif{s ag]/ k'u]sL glGbtfnfO{ xlnp8 lx/f]Ogsf] h:tf] km]zg eGg] k|ltlqmof cfPsf] ;'lgof] . o:tf] k|ltlqmofn] dVv b]lvPsL lo cljjflxt gflosfnfO{ s]xLn] xlnp8 ;'Gb/L PGh]lngf hf]nL;Fu t'ngf s] dfqf u/]sf lyP pgsf] v'§fn] e"O{+ g} 5f]8\of] . ;'Gb/tfsf] jofg ubf{sf] g} dVv gknf{ / < 
ha km/s u]6ckdf cfsif{s b]lvPsf] k|ltlqmof pgn] kfOg\ ta pgsf] kmf]6];];gsf] df]x klg hfUof] . glGbtfn] clwsf+z pkl:yt ldl8ofsf Sofd]/fdf kf]h kf]hdf kmf]6f] lvlrg\ . ;fob pgn] klg ldl8of s] rfxG5 < ;dfrf/df  s;/L 5fpg ;lsG5 < eGg] s'/f j'´]sf] x'g'k5{ . h] ePklg, glGbtfnfO{ s]xL ;dootf ;fj{hlgs sfo{qmddf ;'xfpFbf] d]sck / cfsif{s klx/gdf b]lvg yfn]sf] 5 .

lglvn;Fu cg'sf] hf]8L
Do"lhs lel8of]df dfq w]/} b]lvg] u/]sL gflosf cg' zfx olta]nf lkmNddf klg Jo:t aGb}l5g\ . of] aif{sf] ;'?jftb]lv g} pgsf] Jo:ttf lkmNddf klg a9]sf] b]lvG5 . …b o"ub]lv o"u;DdÚ af6 g]kfnL /htk6df lelqPsL cg'n] ;kmn lkmNd eg] lbg ;s]sL 5}gg\ .
cg'n] nfdf] ;dokl5 g]kfnL /htk6df kms{g nfu]sf gfos lglvn pk|]tLsf] hf]8L eP/ sfd ug{ nfu]sL l5g\ . rfF8} g} kqsf/ ;Dd]ng dfkm{t hfgsf/L lbg] elgPsf] k'?iffy{ k|x/Lsf] syfdf aGg nfu]sf] lkmNddf /]vf yfkfn] Ps uLtdf dfq g[To ug]{l5g\ . lkmNdnfO{ lglvn cfFkm}n] lgdf{0f tyf lgb]{zg ub}{5g\ . 
lglvnsf] gofF k|f]h]S6df sfd ug{ kfpFbf v'zL nfu]sf] cg'sf] egfO{ 5 . cg'sf] …Pp6f ;fyLÚ, …hGde"dLÚ, …wf}nLÚ, …uf]/]Ú k|bz{gsf] nflu tof/ 5g\ . g]kfnL lkmNd gu/Ldf ;f]´L gflossf] ?kdf kl/lrt cg'n] lkmNd / Do"lhs lel8of]sf] sfdnfO{ ldnfP/ cufl8 a9fpg] atfOg\ .

n]v
5ftL km'nfP/ eG5' M g]kfndf hftLo ;+3Lotf rfFlxb}g
cl3Nnf] k6s k|sflzt ePsf] ;fdfu|LnfO{ l6Kk0fL ug]{ dg'jfx?sf] cfj]u, efiff z}nL kmf]xf]/L /jfkm / pTt]hgf b]v]/ dnfO{ a8f] pb]s nfUof] . o:tf] s'/f cfdfsf] sf]vdf l;Sg kfOG5 ls sfnfGt/df cWoog ub}{ hfFbf ldNg] x'g eGg] pkfo dnfO{ x]Ssf ePg . x'g' klg x'b}g . e}xfNof] eg] klg ckzAbsf] rfªunfO{ hLjgsnfsf] la8Dagf 7fG5' d . d km]/L s]lx s'/f k|:6 kfg{ rfxG5' .
s'g} klg ljrf/ 8fS6/sf] Æk|of]uzfnfÆ af6 cfpb}gg\ . ljrf/sf] bf]>f] ?k ax; xf] . ;+;f/df csf6\o eGg] lrh æclS;hgÆ afx]s c? 5}g . s6\6/ cfnf]rs g} d]/f eujfg x'g\ . a? d'Sts07sf k|z+;fnfO{ d clns z+sf ub{5' . d cfh klg d]/f] rf}8f 5flt km'nfP/ eG5' M g]kfndf hftLo ;+l3otf rflxb}g . olb s;}nfO{ rflxG5 eg] Tof] :jfledfg g]kfnL gful/ssf] nfzsf] y'k|f] dfly 6]sf]; . s]lx h8afbL hftLo s'07fsf] s'Dnf] af]s]sf cfnf]rsnfO{ d hjfkm lbg rfxG5' .
df]6f–df]6f lstfa xfdLn] klg k9]sf] xf] . bz{gnfO{ g]kfnLdf pNyf ug{ klg l;s]sf] xf] . t/ g]kfnL ;fdfhsf] :t/ / cWoogsf] cg'dfg ug]{ xf] eg] af}l4s au{ Psflt/ clg ;fdfGo gful/s csf]{ lt/ 5g . hgtfnfO{ ;+3Lotf nufotsf w]/} d'4fdf cjut gx'g'sf] d'Vo sf/0f klg oxL xf] . ctM bz{g / lstfasf] ls/fnfO{ yflt /fv]/ g]kfnL ;fdfh / gful/ssf] of]Uotf d'tflas ljrf/ ;Dk|]if0f x'g\ h?/L 7fGb5' .
b]z bz{g / ljrf/n] rNg ;s]g . l;4fGt / lgod sfg'gn] klg b]z rn]g . ;+ljwfgdf b]z rn]g . ;xdlt ;D´f}tfdf b]z rn]g . t;y{ ca b]znfO{ efjgfaf6 rnfpg' k/]sf] 5 . efj'stfaf6 rnfpg' k/]sf] 5 . dfof, ;b\efj / Pstfaf6 b]znfO{ lbzf lbg' k/]sf] 5 . efOrf/f, dft[Tj / eft[Tjsf] pTk|]/0ff hufpg' k/]sf] 5 . kz'kltgfyn] xfdL ;a}sf] sNof0f u?g . tyf:y'===
d]/f dt'jfnL bfh'efO{ d'naf;L x'g sL d'n'saf;L x'g eg]/ d s}of+} k6s 5Ss k5'{ . lzj eujfgn] lognfO{ Vofn u?g . kfj{tL dftfn] lognfO{ ;b\a'l4 lbpg . cs]nf b]jLn] lognfO{ ;Tdfu{ klxNofpg] uf]/]6f] b]vfpg . afnx7 / ax'n6\7Lkgn] lognfO{ s'dfu{sf] sf/vfgfdf k'¥ofpg nfUof] . cfFksf] a'6fdf 8n/ kmNg yfNof] . g]kfnL v'b|f /sd–snd t x/fO uof] . wd{ a]r]kl5 klxrfg lslgG5 . ´G8f km]/]kl5 k};f kfOG5 . k};f lagf klxrfgsf] n8fO{ x'b}g Û
pgLx? du/ jf cGo s'g} hft x'g ls dflg; x'g eg]/ klg d 3f]tlnG5' . pgLx?nfO{ d n]Gb'kysf] af6f]df km'ndfnf af]s]/ pleO{/x]sf] Pp6f :jfutåf/ h:tf] klg b]V5' . d'vdf clehft au{sf] gf/f hk]/ g]kfnL a+z ljgf;sf] xf]8afhL d b]V5' . d lognfO{ g]kfnL klxrfgsf xTof/f b]V5' . d lognfO{ g]kfnL o:tf, cv08tf / ;fj{ef}d d'n'ssf] bnfn b]V5' . dflg;sf] klxrfg eg]sf] dfgj clwsf/sf d'No x'g .
gful/tf vf]l;g' ePg . uf]hLdf g]kfnL gful/stf af]s]/ b]zleq csf]{ b]z hGdfO{ lbg] sfObfsf] pkfo ltAatLog v]dfsf] xf] . d+uf]n cg'xf/sf] c;nL klxrfg vf]Hg d+uf]nLof eGg] b]zdf hfg' k5{ . 5TtL; a0f{sf] km'naf/Ldf of] vf]h]/ kfOb}g . p;} klg of] 5TtL; j0f{ dfyL rf/ hftsf] 3fF6L hf]l8Psf] 5 .
du/ft k|b]zaf/] d]/f] eGg' M
du/ftsf] ;fgf] e'lddf xfdL v'lDrg] x}g . g]kfn g} xfd|f] agfpg] xf] . ;lsG5 eg] ljzfn ef/t / rLgnfO{ klg g]kfn agfpg] xf] . xfdL h:tf] 7'nf] 5ftL ePsf] dflg; ;fgf] e'lddf v'lDrP/ a:g ;Sb}gf}+ . sDtLdf klg d ;lSbgF . d ;+;f/nfO{ xNnfpg rfxG5' . Oltxf;sf] lstfadf n]lvof]; g, du/n] ;+;f/ xNnfof] eg]/ .
cfkm\gf] Onfsfdf t s's'/ klg af7f] x'G5 . afh]sf] v]tdf t nf6f ;Gtfgn] klg hf]t]/ vfG5g . xfdL b'lgofF;Fu ´'Sg' x'Fb}g . c:yfoL zlQm / tfgf;fxLsf] cuf8L nDk;f/ k/]/ ;'Tg' x'Fb}g . xfdL ;+;f/nfO{ shfP/ vfg ;Sg] an a'FtfnfO{ sDd/ s;]/ :yflkt u/fpF . gofF ljrf/ Oltxf;sf] lgdf{0f / cu|ufdL klxrfg s]an l8lh6n of]u;+usf] ;+;u{af6 dfq ;Dea 5 .
du/ft k|b]z d'bf{afb eGg' cfTd/tLsf] s'/f xf]Og . cfTduf]n klg xf]Og . of] t a'´]/} eg]sf] 5' l;wf s'/f a'‰gnfO{ 7'nf] 5flt / v'Nnf lbn rflxG5 afªuf] s'/f a'‰gnfO{ s]an cf]v/sf] 3fhL´}F ;'s]sf] vKk/ eP klg e} xfN5 . xfdL lgd'vf 5}gf}+ .
du/ftL 5fltsf] rf}8fO{ / nDafO{ dfu]/ vfg] xf]Og k':tfsf] gfd ehfP/ cfkm\gf] 5fs 6fg]{ xf]Og xfdLn] . xfdLnfO{ e'uf]nsf] ;fgf] e'lddf s}b ug'{ eg]sf] xfd|f] 5ftL ltqfsf] eGbf klg ;fgf] x'g' xf] . Eofu'tfsf] h:t} pk|mfO x'g' xf] . Eofu'tf v'a plk|mG5 lsgeg] p;sf] nflu s'jf cfkm\gf] /fHo xf] . cfkm\gf] Onfsf   xf] . t/ Eofu'tf pk|m]]/ ;+;f/sf] pHofnf] gh/df s}b ug{ ;Sb}g .
xf] dnfO{ yfxf 5 . xfdLnfO{ xfdf] efiffsf] dfof 5 . e]ife';fsf] Kof/ 5 / l/ltl/jfhsf] :yfloTTjs– /0fsf] lrGtf 5 . of] ;a yf]s lrGtf a6'n]/ b]zsf] 5fltdf cfuf] afNg] sfd gu/f}+ . ;8sdf 6fo/sf w'Fjf afn]/ hLj–hgfj/sf] jftfj/0f wldnf] gagfpF . ltgfp gbLsf] t'Ogdf b'j} xft eujfgsf] gfddf ;'lDkP/ ´'l08PsL gfgLsf] gd:sf/ ug{ klg xft x'Fb}g . t/ xfdL;+u xft 5 xft 5pGh]n xfdL ;S5f}+, xfdL u5f}{+ .
d xd];f Pp6f nfOgsf] ehg ufpg] u5'{ . ljZjdf 7'nf–7'nf kl/jt{gx? cfP, aln{g kvf{nx? 9n] . dflg;x? kl/jt{g x'g yfn] . kl/jt{g cfhsf] d"n cfjZostf xf] . kl/jt{g x'g grfxg] dfG5] Oltxf;sf] af]´n] lslrP/ d5{ .
du/ klg cfd dflg; xf] . d}n] p7fPsf] a}rfl/s cfwf/ k'g /fv' M dfG5] ljj]szLn 5 / p kl/jt{g x'g rfxG5 . ;+;f/df hlt klg dfG5] kl/jt{g ePsf 5g tL ljj]szLn 5g . a'4' dfG5] kl/jt{g x'g rfxb}g s]jn k'vf{sf] klxrfg a]r]/ vfg vf]H5 . of] ;+;f/df s] kl/jt{g ePsf] 5}g a? hnjfo' kl/jt{g ePsf] 5 . cfFwLsf ultx? kl/jt{g ePsf 5g\ . ;'gfdL aUg] lbzf kl/jt{g ePsf] 5 / dfG5]sf] ;d'bfo klg kl/jt{g ePsf] 5, klxrfg 7'nf] s'/f xf]O{g kl/jt{g 7'nf] s'/f xf] .
lxGb dxf;fu/df kfOg] Psk|sf/sf] Pgf]dfn]K; Sof6f]K6«g gfds df5fn] cfFvfsf] tnkl§ Ps k|sf/sf k|sfz lnP/ lx8\5 . ;d'b|sf] cFWof/f] ulx/fOdf ;f] k|sfzaf6 cfkm\gf] dfu{nfO{ ;lhn} kQf nufpg ;Sb5 t/ Tof] k|sfz lbg] k|sfzk'~h klg s'g} lglh{j ;fwg geO{ ljleGg k|fs[lts sf/0fjz o;sf] 7Ls cfFvfd'lg ´'08 agfP/ a:g] / df5f;Fu} 6fFl;P/ ofqf ug]{ k|sfzdfg hLjf0f'sf] 7"nf] ;d"xdWo] Ps ;fgf] ´'08 xf] / xfdL klg ´'08g} xf}+ dflg; cfk;sf] ;xof]u lagf afFRg ;Sb}g .
xf], xfdL cuf8L a9\g' k5{ . xfd|f] ;d'bfosf] ljsfz x'g' kb{5 . t/ xtf/n] xf]Og . csf]{nfO{ pl5Gg] dxTjfsf+Ifdf ;xofqLnfO{ wSsf lbP/, 3f]RofP/ xf]Og, cfkm" pSng] k|of;df c?sf] v'§f tfg]/, csf{nfO{ l5s]{ xfg]/ xf]Og . cyf{t\ cfkm\gf] dxTjfsfFIf k"lt{sf nflu plrt cg'lrt ;a} xts08f k|of]u u/]/, af6f] s'af6f] ;a}lt/ bu'/]/ xf]Og .
l;wf, :jR5 / kf/bzL{ dfu{af6 Odfgbf/L, nugzLn ldlxg]t / >dsf] ;fwgfåf/f dtfk;Fu Pp6} ult, Pp6} no / Pp6} tfndf . laZjAofkL dfGotfsf] cfwf/df xfdL cuf8L a9\g' 5 . xfdLnfO{ xfd|f ;Gtfgn] dfq x]l//x]sf 5}gg\ . cfsf;dfyL klg l8lh6n    Sofd/f h8fg 5 . hldgd'gL klg e'–ua{sf] cfufl8 klg ;+;f/ 5 n'sfpg] s'/f s]xL 5}g .
PSsfO;f}+ ztfAbLdf klg pGgfO;f}+ ztfAbLsf] cj:yfdf u'h|L/x]sf] g]kfnL gf/Lsf] r]tgfdf d]/f] n]vn] s]xL ;r]tgf hufpg' kg]{ xf] . t/ ckm;f]r Û oxfF Tof] jftfj/0f ;[hgf x'g c´} b'O{;o ztfAbL nfU5 eGg] d]/f] cg'dfg 5 . ;d:of / cju'0fx? k|z:t cfkm\gf] n]vdf 5g'{ k/]sf] 5 t/ To;sf] sf/0f / lg/fs/0f k6Ss} a6'Ng' k/]sf] 5}g .
;fy{s eP/ klg c´} d du/ bfh'efO tyf lblbalxgLnfO{ a]nufd agfP/ ;f}vsf] nflu v]n d}bfgdf lg;+sf]r bf}8g cfu|x ul//x]sf] 5' . cg}lts of]hgfx?;Fu nfh klg nfU5 clg /x/ klg . ;D´f}tfnfO{ cg}lts klg eGg ldNb}g t/ k|:t't       u/fOdf Ps pbfx/0f csf]{ pbfx/0fdf ckjfb alglbG5 . ;d'bfosf km/s km/s kf6f o:t} x'g . x/]s kfOnfdf afwf / cj/f]wx?n] 5ftL km'nfP/ r'gf}tL lbO{/x]sf x'G5g . xfdL r'gf}tL;+u n8f}+ .
/fhg}lts pbfx/0fsf] nflu hghflt ;hu / ;r]t x'G5 p;n] cfkm\gf] ;d'bfosf] xs lxt eGb} slxNo} s/fpFb}g, plk|mb}g . p;n] gaf]nLsg} leqleq} sk6, hfn´]n u/]/ cfkm\gf] clwsf/ :yflkt u/fP/} 5f8\5 . xfdL hfn´]n / if8\oGq ug'{ t kb}{g t/ af}l4s hfn /r]/ cuf8L a9\g' cfhsf] cfjZostf xf] .
kfls:tfgleq} an'rL:yfg hGdfpFg df/fdf/ 5b}5 . hftLo cx+sf/jfb ;fdGtL Joj:yfsf] ;+:sf/ xf] . clxn] klxrfg / clwsf/sf] cfGbf]ng rNbf Tof] cx+sf/jfbsf] k|bz{g ug'{ eg]sf] cfGbf]ngsf nflu k|To'Tkfbs s'/f xf] . ;fyLx? cd]l/sfn] v8f u/]sf lag nfb]g / OlGb| ufGwLn] v8f u/]sf leG8/jfn]sf] al4df k;]sf 5g . rfF8} a'l4 knfcf]; Û
afa/L dl:hb eTsfpg] lxGb' pu|afbL h:t} lsl;dsf pu|afbLx? t/fOdf a:5g . a]nf a]nfdf d'l:nd;Fu n8fO{+ n8\5g, g]kfnuGhdf t w]/} d'l:nd klg dfl/P bËf km;fb eP/, kl5 :yfgLo r'gfj klg lzj ;]gfn] lhTof] . xfd|f] d'n'sdf ufO{ sfl6g yfNof] eg] ef]ln lxGb'x? Ps eP/ t/fOaf6 tL cltjfbLx? lq;'n af]s]/ kxf8 g plSnpg, sdn yfkfn] ;+u7g u/]/ clxn] tftf]tftf] s'/fdf ;xdt u/]/ eljiodf cfkm\g} d'n'sdf n8fO{+ glgDTofpg] 5 . pgLx?sf] clnslt klxrfg of] klg x'g' k5{ uf]? sf6]/ vfg kfpg' k5{ eGg] dfu ;+u;+u} cf] dfg] k]d] xf]d hKg' nfO{ s]an ;+of]u dfq dfGg ;lsb}g . of] cgk9 / c1fgtfsf] k/fsfi6 g} xf] .
s'g} klg rLh km'6fpg Tolt uf¥xf] 5}g . b]znfO{ l;lSsdLs/0fsf] lbzfdf ws]n]/ ;f]rf+}, Ps k6s duh vf]n]/ ;f]rf}+ olb sf7df08f+}sf] s]lGb|s[t Aoa:yfsf sf/0f cGo lhNnfx?sf] ;Gtf]ifhgs lasf; x'g g;s]sf] xf] eg] sDtLdf lrtjg / kf]v/fdf cGt/fli6«o:t/sf] Po/kf]6{ agfO{ lbpF clg sf7df08f}+ b'O{ lbgleqdf x'Dnfsf] l;ldsf]6 h:t} aGb5 . oBkL xfd|f] rfxgf sf7df08f}+nfO{ x'Dnfsf] l;ldsf]6 agfpg] x'g' x'Fb}g .
xfd|f] rfxgf sf7df08f}+nfO{ sf7df08f}+ agfpg] xf] . s0ff{nLnfO{ s0ff{nL agfpg] xf] . ;'b"/k'j{ / ;'b"/kZrLd eGg] 7Ls 5}g, of] ;'b"/df efj ultnf] 5}g < cGoyf kfFr ljsf; If]qnfO{ g} ;+3 3f]if0ff ubf{ x'G5 . ljsf; ug{sf] nflu s] kfFr ljsf; If]q sfkmL 5}g < clxn] b'/b/fhdf /x]sf g]kfnLnfO{ yfgsf]6 sf6\g' kg]{sf] ;a}eGbf 7'nf] sf/0f uf}r/gsf] ljdfg:yn xf]Og < s] uf}r/gsf] a}slNks p8fg / cat/0f :yn 5f]/]kf6g jf /fdk'/ aGg ;Sb}g <
cfxf Û Tof] Onfd Û lrof aufgdf Ps skL kmf]6f] lvr'F / od a/fnn] ´}F afbn'sf] 3'D6f]n] Onfd ahf/ 5f]Kbf d}n] ;a} kL/nfO{ la;'{ / ;D´' s]an dgsf] dfG5]nfO{ . hf]d;f]dsf] ahf/df afx« ah] xfjf rNbf wgs'6] bfO{x? ;'Gtnfsf] ef/L af]s]/ kxf8 plSnpg . clg kf] uha g]kfn Û of] ;+;f/ o;/L ablnPsf] 5 sfnf]nfO{ sfnf] eGg kfObF}g, ToxfF lje]b x'G5 .
dnfO{ nfUb}g afpgx? ls/ftL efiff af]Ng vf]Hnfg jf ls/fFtL du/ efiff af]Nnfg, n efiff eg]sf] ;"rgf oGq xf] . bf]xf]/f] s'/fsfgL a'l´P;Dd h'g efiff af]Nbf klg x'G5 . z/L/nfO{ 5f]Kg] Ps ;/f] n'uf h:tf] nufpFbf klg x'G5 . dfG5]n] hLjge/ k'vf{sf] klxrfg af]s]/ lx8\g ;Sb}g . a? ;lsG5 eg] cfkm'n] gofF gofF klxrfgsf] ljsf; ug]{ -hf] o'u;+u tfnd]n vfG5 .
efg'eQmn] /fdfo0f n]v] . g]kfnL efiffsf] pTyfg u/] . kSs} klg pgnfO{ tTsflng tfgfzfxLx?n] afx'gsf] 5f]/f] eg]/ cd]l/sf k9\g k7fPsf lyPgg\ xf]nf . ToxL lstfa xfd|f r]Dhf]ªu sfsfx?n] n]Vg ;s]sf] eP e}xfNYof] . csf]{ s'/f efiff, wd{, / k/Dk/fnfO{ hf]ufpg] s'/f Tolt 7'nf] xfpu'hL xf]Og . of] t Pp6f ;+:yfg v8f u/]/ ;fg{ ;lsg] s'/f klg xf] .
km'6]/ xf]Og h'6]/ s]xL ug{ ;lsG5 eg]/ c/a lnusf] :yfkgf ul/Psf] 5 . hL 8 sf cjwf/0ffx? o'/f]lkog d'n'sdf 5b}5 . SAARC eg]sf] klg ToxL xf] . efuaG8f gldn]/ pQ/ k|b]zaf6 cnu eof] pQ/fv08 . ptf cfGb|df s'/f gldn]/ 6'lqmof] clg t]n+ufgf hlGdof] . ca kfnf] dfxf/fi6«sf] xf] ls h:tf] 5 . uf]/vf Nof08sf] s'/f t xfdL ;a}nfO{ caut g} 5 . n ca klxrfg / wd{sf] s'/f ug]{ xf] eg] O/fs aiff}{ b]lv l;of / ;'GgL d'l:ndsf] rk]6fdf 5 .
d df lgs} 7'nf] /fi6«afb knfPsf] 5 . k/Gt' /fi6«afbsf d'No–dfGotf af]s]/ xfd|f] lxdfn c´};Dd plePs} 5 . k'vf{sf] ehg ufpg eGbf klxnf l;Gw'nLu9Ldf au]sf] xfd|f] /ut 5f]P/ s;d vfg' k5{ ls d d/] klg d]/f] b]z afFrL /xf]; . cfkm' d/] kl5 ;a} ;lsFb}g . c´} c/af}+ aif{;Dd k[YjLsf ;Gtfg o;/L g} kmf]S;f]df pb\b]lnt xfjf eg]{ 5g n tL gfnfkfgL / sfnfkfgL clg s'dfp u9sf] v'g c´} uNbf] 5}g .
g]kfn ;fgf] 5 . t/ xfd|f dfu 7'nf 5g . ;a}nfO{ hldg efu nufpg' 5 / cfkm' c´} ;fgf] eP/ v'lDrg' 5 . xfdLnfO{ l;df :tDe x/fPsf]df lk/ 5}g, bf}/f ;'/jfn nufpg] rng x/fPsf]df lk/ 5 . dfgf}+ bf}/f ;'/jfn /x]df b]z /xG5 l;df /lx/xg' kb}{g . s:tf] lgolt xf] of] < b]z eGbf 7'nf] Ps hf]/ n'uf . Ps yfg afhf . Ps yfg efiff . h;/L a'4 hGd]sf] ef/tdf xf] eg]/ ckmjfx km}nbf ;Dk'0f{ g]kfnLsf] v'g pDn]/ cfFp5 To;/L g} w/fg–wgs'6f ls/fFtLsf] xf] eGbf dnfO{ klg v'g pDn]/ cfFp5, lsgeg] e'ld eg]sf] eujfg klg xf] . ;fob d}n] kfNkf / :ofªhf du/flt e'ld xf] eg]/ ua{ ug]{ xf] eg] ToxfFsf cGo ax' hflt ax'nfpg] 5g . of] ldl>t ;d'bfodf ;a}n] bxL vfG5g . hdfP/ xftdf /fVb}gg\ .

df]km;n kqsfl/tf
y'k|} ;d:of / r'gf}tLx? /x]sf 5g\
lxSdt jxfb'/ l;+x -lhNnf ;Djfbbftf_
PleGo'h 6]lnlehg, 88]Nw'/f
o tkfO+{sf] k'/f kl/ro kfpF g <
—d]/f] gfd lxSdt axfb'/ l;+x xf] . :yfoL 7]ufgf 88]Nw'/f lhNnf hf]ua'8f uflj;–$ 3'D6]u8f ufFpdf a;f]af; ub}{ cfO/x]sf] 5' . xfn cd/u9L gu/kflnsf–% t'kmfg8fF8fdf a;L kqsf/Ltf k]zf ub}{ cfO/x]sf] 5' .
tkfO{n] lsg kqsfl/tf k]zf /f]Hg' eof] <
— ;dfh kl/jt{g / cfjfh ljlxgx?sf] cfjfhnfO{ ;/f]sf/jfnf lgsfo;Dd ;~rf/sf dfWodaf6 k'¥ofpgsf nflu d}n] kqsfl/tf k]zfnfO{ cjnDag u/]sf] x'F . ;dfhdf /x]sf s'/Llt, s';F:sf/ / ;d:ofx?nfO{ phfu/ ug]{ x]t"n] / d'n p2]Zosf ;fy d}n] of] k]zf /f]h]sf] x' . 
slt ;do eof] o; k]zfdf nfu]sf] <
— ljut cf7 jif{b]lv d ljz'4 kqsfl/tf k]zf ub}{ cfO/x]sf] 5' .
s:tf] vfnsf] kqsfl/tf ug{ ?rfpg' x'G5 <
— ljz]if u/L kqsfl/tfsfdf nfu]b]lv d}n] /fhgLlts d'4f / ax; eGbf klg ;dfhdf /x]sf ;d:of cf}nfpg] b]lv lnP/ cf]em]ndf /x]sf ljifoj:t'nfO{ a9L dxTj lbg] u/]sf] 5' . h;sf/0f d}n] cGo lj6 eGbf klg dfgjclwsf/;+u glhs /x]/ kqsfl/tf k]zf ul//x]sf] 5' ls h:tf] d}n] dxz'; ub}{ cfPsf] 5' . h;cGt/ut cfly{s d'4f / ;dflhs d'4fx? klg o; kl/lwdf kg{ uPsf 5g\ .
Ps kqsf/ eP/ cfO{kg]{ ;d:ofx? s] s] b]Vg' ePsf] 5 <
— lgZro klg kqsfl/tf k]zf cfkm}Fdf ;d:of hgs k]zf xf] . kqsfl/tf k]zfaf6 cfˆgf] kfl/jfl/s cj:yf dha't agfpg cln uf¥xf] dxz'; d}n] u/]sf] 5' . o;n] ubf{ klg kqsf/ ePs} sf/0f ;d:of ef]Ug' k/]sf] xf] sL h:tf] klg nfU5 , oBlk of] ;d:of eGbf klg kqsfl/tfdf y'k|} ;d:of / r'gf}tLx? /x]sf 5g\ . h;df s'g} ;d'bfodf /x]sf] unt s'/f / ultljlwnfO{ ldl8of dfkm{t k|zf/0f ug{' k¥of] eg] ToxfF klg y'k|} ;d:of / r'gf}tLx? x'G5g\ . d}n] cfkm'n] cg'ej u/]sf] cfwf/df d PleGo'h 6]lnlehgdf lg/Gt/ sfd ub}{ cfO{/x]sf] klg 5', To;}n] o; cjlwdf d}n] ljsf;] ;dfrf/x? eGbf klg ;dfhdf ePsf ;d:ofx? / unt ug]{ JolQm jf ;+:yfx?sf] ;dfrfx? a9L k|;f/0f ePsf] cg'ej 5 . To;}n] klg d}n] cflzjf{b eGbf klg u'gf;fx? / r'gf}tLx?sf] ofb klg cfpF5 .  
88]Nw'/fdf a;]/ kqsfl/tf ug{ ;lhnf] 5 eG5g, s:tf] cg'ej eO{/x]sf] 5 tkfO{nfO{ <
— 88]Nw'/f lhNnf ;'b"/klZrdsf kxf8L lhNnfx?sf] g]t[Tj ug]{ lhNnf ePsfn] oxfFsf] ;~rf/dfWoddf klg cGo lhNnfsf] ;~rf/dfWodx? eGbf s]xL cuf8Lg} b]lvG5 . hxfF bh{gf+} kqklqsfx? lgoldt ?kdf k|sfzgdf cfPsf 5g\ eg] /fli6«o ldl8ofx?df klg 88]Nw'/f cuf8Lg} 5 . ljleGg 6]lnlehgx?sf nfuL 88]Nw'/faf6 ;lqmo eP/ sfd ug]{ ;xsdL{ ;fyLx? klg d]xgtsf ;fy sfd ub}{ cfO/x]sf 5g\ . dnfO{ 88]Nw'/f h:tf] ;'Gb/do lhNnfdf a;]/ kqsfl/tf ubf{ cfkm'nfO{ efUodfgL klg 7fg]sf] 5' . hxfF kqsfl/tfsf] ljsf; klg lbgk|ltlbg u'0ffTds ?kdf cuf8L al9/x]sf] 5 . To;}n] dnfO{ 88]Nw'/fdf kqsfl/tf ug{ ;lhnf] nfu]sf] 5 .
df]km;n kqsfl/tfsf ;d:of ;dfwfgsf nflu g]kfn ;/sf/n] s:tf lsl;dsf sfo{qmdx? Nofpg' knf{ <
—df]km;nsf] kqsfl/tfnfO{ x]g]{ ;/sf/sf] b[li6sf]0f kl/jt{g x'g'kb{5 . s]Gb|df /x]sf ;~rf/dfWod tyf ltgdf sfo{/t kqsf/x?sf nflu dfq geO{ df]km;ndf /x]sf kqsf/sf nflu ljz]if Joj:yf ug'{kg]{ cfjZostf oltv]/ v8\sL/x]sf] 5 . ;/sf/n] >dhLlj P]gsf s'/fx? klg ul//x]sf] of] cj:yfdf cfufdL lbgdf Pp6f kqsf/sf cfwf/e't cfjZostf k'/f x'g] lsl;dsf] Joj:yf ug'{ h?/L 5 . 
df]km;ndf sfo{/t kqsf/x?sf ;d:of ;dfwfgsf nflu g]kfn kqsf/ dxf;+3sf] e'ldsf s:tf] kfpg' ePsf] 5 <
— g]kfn kqsf/ dxf;+3n] df]km;nsf kqsf/x?sf laifodf ljleGg j]nf df}sfdf cfjfh p7fpb} cfPsf] 5 . kl5Nnf] ;dodf dxf;+3s} kxndf Go'gtd\ kfl/>flds lgwf{/0f ;ldlt u7g ePsf] 5 . ;ldltn] klg cfkm\gf] sfd ub}{ u/]sf] cj:yfdf dxf;+3n] u/]sf sfd cem} k|efjsf/L / df]km;nsf kqsf/x?n] ;d]t pkef]u ug]{ lsl;dsf ;]jf ;'ljwfsf nflu nfu] /fd|f] x'G5 h:tf] nfU5 .
df]km;nsf ;~rf/dfWod / ;~rf/sdL{x?sf] xs lxtsf nflu kqsf/x?sf a}rfl/s ;+u7gx?sf] e'ldsf s:tf] kfpg' ePsf] 5 <
—kqsf/fs j}rfl/s ;+u7gx?n] p7fpg] ;jfnx? cfd ;~rf/sdL{sf ;jfn x'g\ t/ tLgnfO{ /fhgLlts cf:yfsf cfwf/df eGbfklg ;du| kqsf/sf ;jfnsf ?kdf :yflkt ug]{ ul/ cfpg'k5{ h:tf] nfU5 . j}rfl/s ?kdf v08gt gx'g] u/L ;a}sf ;femf d'4fsf ?kdf cfPsf ;jfnx? :yflkt x'g] / ;a}sf] bjfj ;d]t kg]{ ePsfn] oL o:tf ;+u7gx?n] p7fpg] sltko d'4f ;lx / sltko /fhgLlts d'4f h:tf] klg b]lvG5g\ .
tkfOsf] ljrf/df kqsfl/tf s] xf] <
— kqsfl/tf ;dfhsf] cleGg c+u xf] . cfd ;~rf/sf] dfWoaf6 hgtfx?nfO{ ;"rgf lbg] / ;';"lrt u/fpg] d'Vo bfloTj klg kqsf/sf] x'g hfG5 . ;dfhsf x/]s ultljlwx?nfO{ ;lx ?kdf 8f]¥ofpgsf lgldQ ;d]t cfd ;~rf/dfWodsf] cfjZostf /xg] ub{5 . o;/L ;~rf/sf dfWodaf6 ;TotYo hfgsf/L lbg' kqsf/sf] d'Vo bfloTj x'g] ePsfn] kqsfl/tf ;dfhsf] cleGg c+u xf] .
clxn] kqsfl/tf If]q jb\gfldt x'Fb}5, kqsfl/tf If]qdf nfu]sfn] lbpF;} hfF8 vfP/ xNnf ug]{, cfkm'nfO{ 5'§} b'lgFofsf] dfG5] 7fGg], ;dfrf/nfO{ lnP/ df]ndf]nfO{ ug]{ h:tf k|a[lQx? b]lvPsf 5g eGg] cf/f]k 5 nfUg] u/]sf] 5, 88]Nw'/fsf] cj:yf s:tf]] 5 <
— kqsfl/tfsf] cf8df kqsf/n] c/fhs ultljlw ug{' cfkm}df l7s s'/f] xf]O{g . hfF8 vfP/ 7'nf] :j/df xf] -xNnf ug{'n] kqsfl/tfsf] ul/dfnfO{ d]6fpb} hfg] ePsfn] o:tf k|j[lt b]lvg'n] g/fd|f] x'g cfpF5 . 88]Nw'/fsf] xsdf kqsfl/tf k]zf dof{lbt / ljut eGbf emg} Jojl:yt tyf ;+:yfut ?kdf cuf8L a9L/x]sfn] kqsfl/tf k]zfdf cfj4 ;xsdL{ ;fyLx?df unt k|j[lQ df}nfPsf] 5}g . ;'b"/klZrdsf cGo kxf8L lhNnfx? eGbf 88]Nw'/fdf kqsfl/tfsf] ljsf; /fd|f] ePsfn] klg 88]Nw'/fsf] kqsfl/tf Jojl:yt / dof{lbt 5 . 
tkfO{ slQsf] nfUg' ef 5 o:tf s'/fx?df <
— 5}g\ .
cGTodf s]xL eGg dg nfu]sf] 5 <
— kqsfl/tf :jR5, :j:y / ;lx ?kn] ug'{ kb{5 eGg] d]/f] dfGotf xf] . kqsf/ s'g} csf]{ u|xaf6 cfPsf] eGg] xf]O{g . kqsf/ eGb}df s;}n] 8/fpg' kg]{ cj:yf klg 5}g, ;dflhs lhDd]jf/L / /fHosf] lgod sfg'g ;a}sf nfuL a/fa/ 5g\ . o;y{ dnfO{ s] nfU5 eg] unt k|j[ltsf lj?4 / ;lx sfo{sf kIfdf snd rnfpbf kqsf/ tyf kqsfl/tf k|lt cem} hgljZjf; a9\g] ePsfn] ;a}nfO{ ;lx ?kdf kqsfl/tf ug{sf nfuL cfu|x ub{5' .

…uhnÚ
vfGbfgL wgL jfpsL 5f]/Lsf] s] sfd
cfkm} s'?k eP;L k/Lsf] s] sfd
;fFem laxfg km'nkftL r9fpFbf klg
olb gkfP pgnfO{ z}n]Zj/Lsf] s] sfd
hLjge/L xf;]/ hLpg vf]h]lg
kv]6f ljgf oxfF r/Lsf] s] sfd
cfkm\g} dgsf] jfFw km'6]/ uP;l
kme/d} ;'sLhfg] em/Lsf] s] sfd
5q jf]x/f …3fonÚ
nfgf s]bf/]Zj/–$, 8f]6L

æuhnÆ
klxnf] e]6d} k/]nLdf a;fO{ lbof]
gogn]
dgn] gfO{ eGbfgL km;fO{ lbof]
gogn]
cfF;' nfO{ xfF;f] b]vfpg vf]h]klg
yfx} glbO{ cfF;' v;fO{ lbof]
gogn]
e'ld/fh hf]zL
sfn'v]tL–* aemfª

gf/Lk|lt 
gf/L Hof]lt ltdL piff–;db[zL k"jL{o cfsfzsL
kfË|f Ps ltdL ;dfh–/ysL, ;|i6f :jo+ ;[li6sL .
a08f nfU5 ;dfhaf6 clxn] ;Dk"0f{ bfloTjsf]
gf/L nDs cufl8 w}o{ a6'nL, pT;fx ;j{Zj xf] . 
x'Ìf} JofKt oyfy{df hutdf, gf/L ltdL cflv/
e'N5\Øf} dfq ltdL ;w}}}+ lsg l9sL, hfFFtf], kw]F/f]lt/ <
xf], o:t} ;'s'df/ efif0f oxfF kfOG5 l;4fGtdf
cs}{ 5g\ Jojxf/sf lgod v} Û emg\ leÌ 5g\ rfxgf . 
5g\ >[Ëf/, bof, Ifdf, k|0fosf kvf{n rf/}lt/
aGbL 5f} lsg af]lNbgf}}} < ca To;} v'Nb}g aGbLu[x .
cGwL 5f} s'g cy{df, lsg < b'j} cfFvf v'nf b]V5' d 
cfkF}mdf c;dy{tf lsg cxf] Û emNsG5 ;jf{Ëdf .  
P]gfleq ;hfOg] k'tnLe}Fm 5}gf} ltdL ;'Gb/L
clNemG5\Øf} lsg ‰ofndf ca To;} < x}gf} ltdL pj{zL  .
gf/L Û Tofu l56f] u/]/ e|dsf] Tof] k'ikz}of ltdL
cfpm Û cf]n{ oyfy{df a9 l56} nfdf] 5 ofqf egL . 
dfG5] xf] Û eg 5fltsf] /; ;a} ;f];]/ s] s] lhof} Û
s:tf] Kof/ / dft[:g]x lbgx'F kfP/ Toqf eof} <
cfdfsf] clg b]zsf], hutsf] ;Ddfg v} s] u¥of} <
xFfS5f} xfFSg t ljZj g}, ;an 5f}} ;fFrf] s'/f s] k9Øf} < 
nfvf}+ dd{ Joyf / kL/ dgdf af]s]/ afFRYof} ltdL
5ftLleq ;x;| af0f b'Mvsf /f]k]/ xfF:Yof} ltdL .
ltd|} sf]dn cfb{| c>'bxdf ;+;f/ 8'Ab}5 ls <
dfG5] xf] Û lsg lgTo cfh o;/L emg\ ;fFu'l/G5f} ltdL Û
k|ef e§/fO{ -cfrfo{_
;l/t ;+udjf6

nf]s;]jf cfof]usf] tof/L
a:t'ut k|Zgx? M
!= lnljofnL zf;s sg]{n u2fkmLsf] xTof slxn] ePsf] lyof] <
— @) cS6f]j/ @)!!
@= ;+o'Qm /fi6«;+3sf] dxf;efnfO{ ;Djf]bg ug]{ klxnf] g]kfnL k|wfgdGqL sf] x'g <
– laZj]Zj/ k|;fb sf]O{/fnf
#= dNnsfnLg sflGtk'/ /fHosf] :yfkgf s;n] u/]sf lyP <
 –/Tg dNn
$= g]kfn ;/sf/n] slxn] b]lv nf]kf]Gd'v hftLsf dflg;x?nfO{ eQf pknJw     u/fpg yfn]sf] xf] <                                          — @)^% ;fn
%= g]kfndf PkmPd /]l8of] slxn] b]lv ;'? ePsf] xf] <           — @)%@ ;fn
^= lr;f] kfgLsf] dxf;fu/ eGgfn] s'g dxf;fu/nfO{ hgfpF5 <
— s'd]? dxf;fu/
&= kz'kltgfydf rfFbLsf rf/ 9f]sf /fVg] k|wfgdGqL s'g x'g <
— led;]g yfkf
*= æo'4 c;Eo JolQmsf] Jofkf/ xf]Æ of] s'g laZj k|l;4 JolQmsf] egfO{ xf] <
— dfxfTdf ufGwL
(= rf/ s'g] l;Ssf k|rngdf Nofpg] dNn /fhf sf] x'g <
— k|tfk dNn
!)= a'4n] lbPsf] k|yd wd{ b]zgf -pkb]z_ nfO{ s] elgG5 <
— wd{rqm k|jt{g
!!= led;]g yfkfnfO{ s:sf] xTof ul/Psf] cf/f]kdf s}b ul/Psf] lyof] <
—/fhs'df/ b]j]Gb|
!@= lajfxkl5 5'§} 3/÷jf;:yfg jgfO{ j:g] hftL s'g xf] <           —ls;fg
!#= cGt/fli6«o l6–6\jf06L k|ltof]lutfdf cw{;ts -%) /g_ jgfpg] klxnf] g]kfnL lqms]6/ sf] x'g <                                            — d]xj'j cfnd
!$= Furd Threatre df gf6s x]bf{ dfl/Psf cd]l/sL /fi6«oklt sf] x'g <
— cj|fxd ln+sg
!%= s'g /f0ff k|wfgdGqLsf] kfnfb]lv lab]zdf g]kfnL /fhb't /fVg yflnPsf] xf] <
— h'4 ;d;]/
!^= pv' v]tLsf nflu s'g k|sf/sf] df6f] pko'Qm x'G5 <              —bf]d6
!&= …l;Ú ju{sf /f0ffx?nfO{ pkTosf jflx/ lg:sf;g ug]{ /f0ff k|wfgdGqL sf] x'g <
— h'4 ;d;]/
!*= eujfg a'4sf] dfjnL …b]jbxÚ s'g lhNnfdf kb{5 <              —?kGb]xL
!(= jfNdLlssf] jf:tljs gfd s] xf] <                              —/Tgfs/
@)= ;j}eGbf kl5 3f]if0ff ul/Psf] /fli6«o lae'lt sf] x'g <
—dxfu'? kmfNu'0ffgGb
@!= l;d/f}g u9df :yflkt s0ff{6s /fHosf ;+:yfks sf] dflgG5g <
—gfGob]j
@@= ;'uf}nL ;GwL slxn] ePsf] lyof] <                      – # dfr{, !*!^
@#= lh;;\ qmfO{:6sf] :d/0fdf s'g ;Djt\ k|rngdf NofO{Psf] xf] <
–O{:jL ;Djt\
@$= z]kf{x?n] nufpg] 5fnfsf] 3'+8f;Dd cfpg] h'QfnfO{ s] elgG5 <    —bf]rf
@%= l;?jf kj{ g]kfnsf] s'g If]qdf k|rlnt 5 <                      —t/fO{
@^= eQmk'/sf clGtd /fhf sf] x'g <                          —/0fhLt dNn
@&= ?;L qmflGt slt r/0fdf ;DkGg ePsf] lyof] <            —tLg r/0fdf
@*= k|yd laZjo'4df g]kfnL ;]gfsf] g]t[Tj s:n] u/]sf lyP <   —jj/;d;]/
@)= yfkfynL ;GwL cg';f/ ltJjtn] g]kfnnfO{ k|lt jif{ slt /sd pknJw u/fpg' kb{Yof] <                                                 —!)))) ?k}ofF
@!= sfuhsf] cle:sf/ s'g b]zjf6 ePsf] xf] <                  —lrg
@@= hg;+Vof tyf lasf; ;DjlGw klxnf] cGt/fli6«o ;Dd]ng sxfF ePsf] lyof] <
—O{6fnL
@#= …td'Ú zJbn] g]kfnsf] s'g hftLnfO{ a'emfpFb5 .                  —u?ª
@$= af}4 wd{sf rf/ :t'km s:n] jgfPsf x'g <                       —dfgb]j
@%= ) l8u|L cIffF; /]vfnfO{ s] elgG5 <                        —e'dWo] /]vf
@^= laif jif]{ lb3{sfnLg nIf /fvL klxnf] k6s th'{df ul/Psf] cfjlws of]hgf s'g xf] <                                                 —gjf}+ k~rjifL{o of]hgf
@&= u}/ cfjf;Lo g]kfnL ;+3 -Pgcf/Pg_ sf] xfn;Dd sltj6f b]zdf ;dGjo  kl/ifb\ u7g ul/Psf] 5 <                                          —^$ j6f
>f]t ;+sns M /fd lai6

la1fkg÷;"rgf÷;Gb]z
lhNnf lasf; ;ldlt 8f]6Lsf] ;"rgf
          o; sfof{nosf] ;"rgf g+= !÷)&)÷)&! ldlt @)&!÷#÷( ut] k|sflzt ;"rf cg';f/ ;x–n]vfkfn -ck|flalws_ kbsf] lnlvt k/LIffsf] k/LIff s]Gb| lhla; sf] sfof{no 8f]6Ldf s]Gb| tf]lsPsfdf k|flalws sf/0fjf6 k/LIf s]Gb| 8f]6L ax'd'vL SofDk;df k/LIff s]Gb| tf]lsPsf] x'Fbf ;DjlGwt ;j}sf] hfgsf/Lsf nflu of] ;"rgf k|sflzt ul/Psf] 5 .

g]kfn ;/sf/
;+3Lo dfldnf tyf :yfgLo lasf; dGqfno
jf;'b]jL ufla;sf] sfof{no, 8f]6L
laifo M cfo Joo laj/0f ;fj{hlgs ul/Psf] ;DjGwdf .
!= o; jf;'b]jL ufla;sf] cfly{s jif{ @)&)÷)&! sf] oyfy{ cfoJoo tkl;n jdf]lhd ePsf] lg0f{o kfl/t ul/of] M
cfDbfgL tkm{
!= ut jif{sf] df}Hbft ? @(#@)&÷#$ -of]hgf w/f}6L_
@= ;~rfng cg'bfg lgsf;f ? $)))))÷–
#= k"hLFut cg'bfg lgsf;f ? !)(!&%)÷)!
$= ;fdflhs ;'/Iff eQf lgsf;f ?= !(!(^))÷–
%= lakGg blnt jfn kf]if0f eQf $*&^))÷–
^= lh=lj=;= cg'bfg ? !#&!^^÷–
&= dfnkf]t / cGo ?= @%)))÷–
s'n hDdf ?= $$$&^@#÷#%
vr{ tkm{
!= tnj eQf ? @&^)%*÷–
@= eQf lrofkfg ?= %))))÷–
#= b}lgs e|d0f eQf ? %()))÷–
$= e}k/L ? !)%))÷–
%= lalaw ? @#(*^÷–
^= kqklqsf ? !$%))÷–
&= sfof{no ;fdfg -d;nGb_ ? %#$)^÷–
*= j8f gful/s d~r tyf gful/s ;r]tgf s]Gb| Joj:yfkgf vr{ ? %*)))÷–
(= ;fdflhs ;'/Iff eQf ? !(!(^))÷–
!)= lakGg blnt jfnjflnsf kf]if0f eQf $*&^))÷–
!!= k"hLut vr{ ? !@^#&))÷–
s'n /sd cfDbfgL $$$&^@#÷#% dWo]jf6 $@!^#%)÷– vr{ eO{ jfFsL a}Í df}Hbft /sd /f=jf= a}Í 8f]6Lsf] lx=g+= u $!!% df of]hgfsf] w/f}6L e'QmfgL lbg jfFsL /x]sf] 
@= o; ufla;sf] ut cfly{s jif{df tklzn jdf]lhdsf of]hgfx? ;tk|lt;t sfo{;DkGg ePsf] lg0f{o kfl/t ul/of] .
!= cgfkuf8 emf]=k'= jf;'b]jL÷/fgfufpF ?= %))))÷–
@= /fhk'/ ltvfQ/ ;8s dd{t ? @%)))÷–
#= ;/:jtL dlxnf ;xsf/L ejg lgdf{0f ? !!))))÷–
$= blnt ;fd'bflos ejg lgdf{0f ? !!))))÷–
%= af;'b]jL pk :jf:Yo rf}sL ejg dd{t ? !#))))÷–
^=/fp;] emf]=k'= af;'b]jL ! / # ? %))))÷–
&= ufla;sf] zf}rfno lgdf{0f ? !@))))÷–
*= af;'b]jL dfla ejg dd{t ? @@&)))÷–
(= ckfË, PrcfO{eL ;+qmldt, 6'x'/f jfnjflnsf ;zlQms/0f sfo{qmd ? !^%)))÷–
!)= lalaw vr{ ? -v'Nnf lbFzfd'Qm sfo{qmd_ ? %($))÷–
!!= ufla; sG6]Gh]G;L vr{ $$)))÷–
!@= u/Lj;+u laZj]Zj/ sfo{qmd ? (##))÷–
!#= ;/:jtL ;fj{hlgs k|fla v]n d}bfg lgdf{0f ? &))))÷–
!$= o'jf v]ns'b sfo{qmd !))))÷–
#= o; ufla; cGt/ut ut cf=j= )&)÷)&! df ;fdflhs ;'/Iff eQf Pj+ blnt jfn kf]if0f, vfO{kfO{ cfPsf h]i7 gful/s, blnt h]i7 gful/s, Psn dlxnf, lawjf dlxnf, cf+lzs ckfË, k"0f{ czQm ckfË Pj+ kfFr jif{d'gLsf blntjfnjflnsfx?sf] laj/0f tklzn jdf]lhd ePsf] lg0f{o ul/of] .
!= klxnf] rf}dfl;s hDdf lgsf;f k|fKt ^%#@))÷–
¨ h]i7 gful/s &$ hgf, ¨            blnt h]i7 gful/s *# hgf,
¨ ^) jif{ pd]/ k'u]sf Psn dlxnf @ hgf, ¨ lawjf dlxnf !^# hgf
¨ cf+lzs ckfË ! hgf, ¨k"0f{ czQm ckfË @ hgf
@= bf]>f] rf}dfl;s lgsf;f k|fKt ^#&@))÷–
¨ blnt h]i7 gful/s *), ¨ h]i7 gful/s &!
¨ ^) jif{ pd]/ k'u]sf Psn dlxnf @, ¨ lawjf dlxnf !^!
¨ cf+lzs ckfË !, ¨ k"0f{ czQm ckfË @
#= t]>f] rf}dfl;s lgsf;f k|fKt ^@(@))÷–
¨ blnt h]i7 gful/s &(, ¨ h]i7 gful/s ^(
¨ ^) jif{ k'u]sf Psn dlxnf @, ¨ lawjf dlxnf !^) hgf
¨ cf+lzs ckfË !, ¨ k"0f{ czQm ckfË @
$= lakGg blnt jfn kf]if0f eQf lgsf;f k|fKt $*&^))÷–
klxnf] rf}dfl;s !&^)))÷–
bf]>f] rf}dfl;s !^@)))÷–
t]>f] rf}dfl;s !$(^))÷–